قطره شیرافزا گل دارو

توضیحات

قطره شیرافزا گل دارو

قطره شیرافزا گل دارو یک فرآورده گیاهی حاوی عصاره گیاهان رازیانه، زیره سبز، شنبلیله و شوید است که به‌عنوان محرک ترشح شیر مادر مورد استفاده قرار می‌گیرد. قطره شیرافزا گل دارو در بطری شیشه‌ای قطره چکان دار 30 میلی‌لیتری توسط شرکت گل دارو تولید می‌شود.

قطره شیر افزا گل دارو با افزایش سطح پایه و پیک هورمون پرولاکتین، به تحریک و افزایش حجم ترشح شیر در غدد پستانی کمک می‌کند. شیرافزا گل دارو همچنین اثرات ضد نفخ و بادشکن برای مادر و نوزاد داشته و می‌تواند به بهبود اشتهای مادر در دوران شیردهی کمک کند.

قطره شیرافزا چیست؟

قطره شیر افزا یک فرآورده گیاهی است که از عصاره هیدروالکلی گیاهان خانواده چتریان (رازیانه، زیره، شوید) و باقلائیان (شنبلیله) فرموله شده است. قطره شیرافزا بر اساس وجود 0.25 تا 0.3 میلی‌گرم فلاونوئید تام در هر میلی‌لیتر استاندارد شده و با هدف مداخله در مسیرهای نورواندوکرین جهت تسهیل و افزایش تولید شیر مادران  مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ترکیبات قطره شیرافزا گل دارو

• عصاره رازیانه (Foeniculum vulgare):

ماده مؤثره اصلی رازیانه، آنتول (Anethole) است که از نظر ساختار فضایی شباهت قابل‌توجهی به کاتکولامین‌ها، به‌ویژه دوپامین دارد. در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز، دوپامین به عنوان فاکتور مهارکننده پرولاکتین عمل می‌کند. آنتول با ایجاد یک رقابت فارماکولوژیک، گیرنده‌های دوپامینی در سلول‌های لاکتوتروف هیپوفیز قدامی را اشغال کرده و با مهار اثر وقفه‌ای دوپامین، ترشح پرولاکتین و به تبع آن تولید شیر را افزایش می‌دهد.

• عصاره شنبلیله (Trigonella foenum-graecum):

شنبلیله غنی از فیتواستروژن‌ها (مانند فلاونوئیدهای اپی‌ژنین و لوتئولین) و ساپونین‌های استروئیدال (دیوسژنین) است. این ترکیبات با اتصال به گیرنده‌های استروژنی، اثراتی مشابه استروژن درون‌زا اعمال کرده و باعث تحریک تکثیر مجاری غدد پستانی و افزایش ترشح پرولاکتین می‌شوند. علاوه بر این، آلکالوئیدهای موجود در آن با تحریک مراکز مربوطه در سیستم عصبی مرکزی، دارای خواص اشتهاآور هستند.

• عصاره زیره سبز (Cuminum cyminum):

ترکیبات ترپنی موجود در اسانس زیره (مانند پینن و سیمن) با اثر بر گیرنده‌های موسکارینی و مهار کانال‌های کلسیمی در عضلات صاف گوارشی، اثرات ضد اسپاسم دارند. همچنین شواهد بالینی نشان می‌دهد این گیاه دارای خواص شیرافزا بوده و جریان شیر را تسهیل می‌کند.

• عصاره شوید (Anethum graveolens):

اسانس‌های فرار شوید، کاروون و لیمونن دارای اثرات ضدنفخ قوی هستند. این گیاه در سینرژی با سایر ترکیبات فرمولاسیون، علاوه بر بهبود پروفایل لیپیدی و رفع سوءهاضمه، به عنوان یک محرک غدد برون‌ریز در تسهیل خروج شیر نقش دارد.

خواص قطره شیرافزا گل دارو به‌طور کلی شامل موارد زیر است:

•  اثر شیرافزا:

مکانیسم اصلی ناشی از مهار دوپامین و تحریک استروژنی است که منجر به افزایش پرولاکتین در خون می‌شود. تولید و ترشح شیر یک فرآیند هورمونی است که تحت کنترل دقیق غده هیپوفیز قرار دارد. در فیزیولوژی طبیعی، هورمون دوپامین به عنوان “فاکتور مهارکننده پرولاکتین” عمل می‌‌کند و جلوی ترشح بیش از حد شیر را می‌گیرد.

ترکیبات گیاهی موجود در قطره افزایش شیر مادر (به ویژه ماده مؤثره آنتول در رازیانه) اثر مهاری دوپامین را کاهش داده و سطح هورمون پرولاکتین در خون مادر را افزایش می‌دهند (پرولاکتینِمی فیزیولوژیک). همزمان، فیتواستروژن‌های موجود در عصاره شنبلیله با اتصال به گیرنده‌های استروژنی در بافت پستان، باعث تحریک و تکثیر سلول‌های اپیتلیال مجاری شیری (آلوئول‌ها) می‌شوند. ترکیب این دو مکانیسم، نه تنها حجم تولید شیر را به سرعت افزایش می‌دهد، بلکه تداوم ترشح آن را نیز تضمین می‌کند.

• اثر ضد نفخ و ضد اسپاسم:

یکی از چالش‌های شایع در ماه‌های اولیه تولد، سیستم گوارشی نابالغ نوزاد و بروز کولیک (قولنج) و نفخ شدید است. اسانس‌های فرار و ترکیبات لیپوفیل (چربی‌دوست) موجود در زیره، شوید و رازیانه (نظیر کاروون، لیمونن و آلفا-پینن) پس از جذب در دستگاه گوارش مادر، به دلیل ماهیت چربی‌دوستی به راحتی از سد خونی-شیری عبور کرده و وارد شیر مادر می‌شوند.

هنگامی که نوزاد از این شیر تغذیه می‌کند، متابولیت‌های فعال وارد روده نوزاد شده و با مهار کانال‌های کلسیمی و ایجاد تغییرات در گیرنده‌های موسکارینی، باعث شل شدن عضلات صاف دیواره روده می‌شوند. این عملکرد ضد اسپاسم، انقباضات دردناک روده نوزاد را برطرف کرده، کشش سطحی حباب‌های گاز را کاهش داده و دفع آن‌ها را تسهیل می‌کند. در نتیجه، قطره ی شیرافزا به عنوان یک داروی ضد نفخ و ضد اسپاسم نیز عمل کرده که علاوه بر رفع سوءهاضمه مادر، به طور غیرمستقیم علائم کولیک نوزاد را نیز کاهش می‌دهد.

• محرک اشتها:

دوران شیردهی یک وضعیت با نیاز بالای متابولیک است؛ به طوری که مادر برای تولید شیر به طور میانگین به 500 کیلوکالری انرژی مازاد در روز نیاز دارد. کمبود دریافت کالری می‌تواند مستقیماً بر حجم شیر و همچنین سلامت فیزیکی مادر (ایجاد خستگی مزمن و ضعف) تأثیر منفی بگذارد.

آلکالوئیدها و فلاونوئیدهای موجود در عصاره شنبلیله، از طریق تحریک نورون‌های مربوط به اشتها در سیستم عصبی مرکزی (اثر اورکسیژنیک)، تمایل مادر به مصرف مواد غذایی را افزایش می‌دهند تا این خلاء انرژی به‌ویژه در مادران کم اشتها جبران شود.

مضرات قطره شیرافزا برای نوزاد پسر

در بررسی متون علمی پیرامون مضرات قطره شیرافزا برای نوزاد پسر، دغدغه اصلی ورود فیتواستروژن‌های گیاهانی نظیر رازیانه و شنبلیله به جریان شیر مادر است. از نظر تئوریک، مصرف دوزهای بسیار بالای فیتواستروژن‌ها ممکن است تداخلات خفیف غدد درون‌ریز ایجاد کند؛ با این حال، آیا قطره شیر افزا برای نوزاد پسر خطرناک است؟

مطالعات بالینی نشان می‌دهند که در دوزهای استاندارد درمانی، میزان فیتواستروژن ترشح شده در شیر مادر به قدری ناچیز است که قطره شیرافزا برای نوزاد پسر عارضه هورمونی یا اختلال در تکامل اندام‌های تناسلی ایجاد نمی‌کند. بنابراین، تجویز شیرافزا برای نوزاد پسر (از طریق مصرف مادر) ایمن تلقی شده و تا کنون مستندات قطعی مبنی بر عوارض قطره شیرافزا برای نوزاد پسر در صورت رعایت میزان مصرف توصیه شده گزارش نشده است.

قطره شیر افزا برای نوزاد دختر

مصرف قطره شیر افزا برای نوزاد دختر نیز از قوانین مشابهی پیروی می‌کند. اگرچه فیتواستروژن‌ها گیرنده‌های استروژنی را هدف قرار می‌دهند، اما تمایل اتصال آن‌ها بسیار ضعیف‌تر از استروژن‌های آندوژن (درون‌زاد) است. در دوزهای معمول، عوارض قطره شیرافزا برای نوزاد دختر به اثبات نرسیده است.

نحوه مصرف قطره شیر افزا

نحوه مصرف قطره شیر افزا به این صورت است که روزانه در 3 نوبت، در هر نوبت بین 20 الی 30 قطره از فرآورده در یک فنجان آب سرد (در صورت تمایل همراه با کمی قند) ریخته شده و پس از وعده‌های غذایی میل شود.

عوارض قطره شیر افزا

در صورت رعایت مقدار مصرف توصیه شده، عوارض قطره شیر افزا بسیار نادر است. با این حال، به دلیل ماهیت گیاهی، در موارد نادر احتمال بروز واکنش‌های حساسیتی به شکل درماتیت تماسی، رینیت آلرژیک یا علائم خفیف گوارشی در افراد مستعد وجود دارد.

احتیاط مصرف قطره شیر افزا گل دارو

مصرف قطره شیرافزای گل دارو در مادرانی که سابقه حساسیت شناخته‌شده به گیاهان موجود در این فرآورده دارند، ممنوع است. توصیه می‌شود در اولین مصرف، ابتدا 20 قطره تست شود و در صورت عدم بروز واکنش‌های آنافیلاکتیک یا آلرژیک، مصرف ادامه یابد.